आजकाल अनेक लोकांना वाढलेली शुगर (मधुमेह) आणि वजन वाढणे ही समस्या एकत्र दिसून येते. खरं तर या दोन्ही गोष्टी एकमेकांशी संबंधित आहेत. वजन कमी झाले की रक्तातील साखर नियंत्रणात ठेवणे सोपे होते.
खूप कडक डाएट करण्यापेक्षा जीवनशैलीत छोटे पण प्रभावी बदल करणे अधिक सुरक्षित आणि परिणामकारक ठरते.
खालील उपाय नियमित केल्यास तुम्हाला नक्की फायदा होऊ शकतो.
१. आहारामध्ये करावयाचे बदल (Dietary Changes)
रात्रीचे जेवण हलके आणि लवकर
रात्री शक्यतो सूर्यास्ताच्या वेळी किंवा रात्री ८ वाजेपर्यंत जेवण करा.
रात्रीच्या जेवणात खालील पदार्थ ठेवावेत:
- मुगाची खिचडी
- कडधान्यांचे सूप
- पालेभाज्या
मैदा आणि साखर टाळा
साखर, गूळ, बिस्किटे, व्हाईट ब्रेड आणि मैद्याचे पदार्थ टाळा.
त्याऐवजी खालील धान्यांचा वापर करा:
- नाचणी
- ज्वारी
- बाजरी
पालेभाज्या आणि प्रथिने वाढवा
आहारात फायबर (तंतुमय पदार्थ) जास्त असणे गरजेचे आहे.
खालील पदार्थ खाणे फायदेशीर ठरते:
- मेथी
- पालक
- मूग
- मटकी
- कडधान्ये
दुपारची झोप टाळा
जेवल्यानंतर लगेच झोपल्याने कफ वाढतो आणि वजन तसेच शुगर वाढू शकते. त्यामुळे दुपारची झोप टाळणे चांगले.
२. शुगर आणि वजनासाठी घरगुती उपाय
मेथी दाणे आणि ओवा
साहित्य:
- १ चमचा मेथी दाणे
- अर्धा चमचा ओवा
- १ ग्लास पाणी
कृती:
हे पदार्थ रात्री पाण्यात भिजत ठेवा. सकाळी ते पाणी उकळून अर्धे करा आणि कोमट असताना प्या.
यामुळे पचन सुधारते आणि वजन कमी होण्यास मदत होते.
दालचिनीचा चहा
दालचिनी रक्तातील साखर नियंत्रणात ठेवण्यास मदत करू शकते.
कसे घ्यावे:
दिवसातून एकदा दालचिनीचा छोटा तुकडा पाण्यात उकळून ते पाणी प्या.
त्रिफळा चूर्ण
रोज रात्री झोपताना १ चमचा त्रिफळा चूर्ण कोमट पाण्यासोबत घ्या.
यामुळे:
- पोट साफ राहते
- शरीरातील विषारी घटक बाहेर पडतात
- वजन कमी होण्यास मदत होते
३. व्यायाम (Exercise)
चालणे (Walking)
सकाळी आणि संध्याकाळी १५–२० मिनिटे चालणे खूप फायदेशीर आहे.
जेवणानंतर लगेच बसू नका. त्याऐवजी १०० पावले चालणे (शतपावली) करा.
योग आणि प्राणायाम
जर गुडघे दुखत नसतील तर खालील योग प्रकार उपयुक्त आहेत:
- सूर्यनमस्कार
- कपालभाती
- अनुलोम-विलोम
कपालभातीमुळे पोटाचा घेर कमी होण्यास मदत होते.
४. वजन कमी करण्यासाठी सोपा घरगुती उपाय
साहित्य:
- १ ग्लास पाणी
- १ छोटा तुकडा आले
- ४–५ कढीपत्त्याची पाने
कृती:
हे पाणी उकळून गाळून घ्या आणि त्यात अर्ध्या लिंबाचा रस घालून सकाळी रिकाम्या पोटी प्या.
टीप: जर ॲसिडिटीचा त्रास असेल तर लिंबू टाळा.
लक्षात ठेवण्यासारख्या महत्त्वाच्या गोष्टी
- वजन कमी करताना अशक्तपणा येणार नाही याची काळजी घ्या.
- दर १५ दिवसांनी शुगर तपासणी करा.
- थायरॉईडची समस्या असल्यास डॉक्टरांच्या सल्ल्याने औषधे नियमित घ्या, कारण थायरॉईड असंतुलित असल्यास वजन कमी होणे कठीण होते.
✔ टीप: हे उपाय आरोग्य जागरूकतेसाठी आहेत. कोणताही उपचार सुरू करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
